وضعیت جدید ژئوپولتیک خزر

وضعیت جدیدژئوپولتیک خزر

توسعه ی شبکه های استراتژیک وتجاری درمنطقه ی خزر ، اهمیت این دریاچه رادردنیای امروز ، دوچندان کرده است. صحبت از بزرگترین دریاچه ی جهان است که درمنطقه ای استراتژیک میان ایران ، قزاقستان ، ترکمنستان ، آذربایجان و روسیه گسترده شده است. وسعت این دریاچه 371 هزارکیلومترمربع است وازیک اکوسیستم منحصربفرد برخوردارمی باشد. تنوع زیستی درحوضه ی این دریاچه ، بسیارزیاد وذخائرطبیعی آن ، بسیارغنی است. ارزش غیرقابل تخمین این منابع ، همکاری سیاسی واقتصادی میان کشورهای منطقه را جهت بهره برداری ازمنابع آن ، ضروری ساخته است.

چشم انداز ژئوپولتیک منطقه ی خزر ، بسیارپیچیده است وازتعامل میان 5 کشورساحلی تاثیرمی پذیرد.هریک ازاین کشورها، مهرونشان خودرا بردینامیسم های منطقه ای این ناحیه ی زرخیز ، برجای می گذارد. درسال 2018 ، توافقنامه ای میان این کشورها به امضاء رسید که براساس آن ، مرزدریائی آنها مشخص وسهم ایشان ازمنابع این دریا تعیین گردید. دراین منطقه ، بویژه نقش ایران مهم است زیرا مسیر کریدور شمال جنوبف که اوراسیا رابه آبهای گرم اقیانوس هند متصل می کند ، ازاین کشورمی گذرد. قزاقستان نیزبه همین اندازه اهمیت دارد زیرااین کشورتوانسته است منطقه ی خزر رابه یکی ازقوی ترین مناطق جهان ازنظر مدیریت اقتصادی ومناسبات بین المللی تبدیل نماید. این کشور ، توانسته است بخش انرژی رابه موتورمحرکه ی توسعه ی اقتصادی تبدیل کند. ذخائرنفت وگازموجود درمناطق ساحلی این کشور، بسیارغنی است و قزاقستان وروسیه ، درطول نوارآبی شمال-جنوب خزر، به نوعی رقابت بایکدیگرمشغولند. روسیه وقزاقستان راباید رهبران واقعی خزر نامید.

منطقه ی خزر ، دارای منابع غیرنفتی نیزهست که انرژی آبی ، فلزات قیمتی مانند طلا ونقره، مواد معدنی چون آهن ، روی ، مس ، اورانیوم وبوکسیت ، ازآن جمله می باشند.حدود 90 درصد خاویارجهان جهان نیز درخزرتولید می شود. خطوط لوله ی اصلی انتقال انرژی ، مانند خط لوله ی باکو – تفلیس – سیحان ، وخط لوله ی قزاقستان – چین ، که برای انتقال انرژی به اروپاوآسیا حیاتی می باشند ، ازاین منطقه می گذرند. شهرهای ساحلی خزر، مانند باکو درآذربایجان و آستاروبندرانزلی درایران، امرکزتوریسم ، ماهیگیری وصنایع شیلات می باشند. این شهرها ارای سواحل زیبا ، بناهای تاریخی وفرهنگ غنی هستند وتوسعه ی این بخشها ، علاوه براینکه به اقتصاد محلی رونق می بخشد ، ازوابستگی به صدورانرژی می کاهد ورشد پایدار رادرمنطقه تقویت می کند. به همین دلیل ، پس ازتعیین رژیم حقوقی دریای خزر ، مجمع اقتصادی خزر (CEF) نیز تشکیل شد وخزر راازیک دریاچه ی بسته ، به یک مسیربین المللی تبدیل کرد که تمامی مقررات بین المللی درمورد آن صدق می کند. روسیه وایران ، دوبازیگراصلی درعرصه ی مسیرهای تجاری می باشند. سالانه میلیونها تن کالا ، بادورزدن دریای سیاه ، توسط کشتی وراه آهن ، ازایران عبورمی کند.کالا وسرمایه ای نیزکه ازمنطقه ی مدیترانه ودریای سرخ ، به شرق ارسال می شود ، ازهمین مسیرعبورمی کند. کانال ولگا – دن که دریای آزوف را به بندر آستراخان متصل می کند ، نقش مهمی درتجارت منطقه دارد. ایران ، دربنادروصنایع کشتی سازی روسیه سرمایه گذاری کرده است . حدود ده سال قبل ، شرکت ملی کشتیرانی ایران ، 53 درصد ازسهام شرکت کشتی سازی Astrakhan Solyanka رابه ارزش 10 میلیون دلار خرید. این کشور، همچنین بادریافت وام ازبانکهای روسیه ، 270 کشتی کانتینردار خرید واسکله ها وراههای خودرا نوسازی نمود.

راه زمینی میان ایران وروسیه نیز از آذربایجان وداغستان می گذرد وتوسعه ی حمل ونقل ریلی ، یکی ازاولویتهای کلیدی وزیرساختی کشورهای منطقه می باشد. دراین رابطه ، احداث شبکه ی ریلی بسیاراهمیت دارد که یک طرح 4 ساله برای احداث ومدرنیزاسیون آن ، باسرمایه گذاری ایران ، روسیه وهند ، دردست انجام می باشد. اخیراً چین نیز به مشارکت درتوسعه ی خزر ابراز علاقه کرده است. اگر این پروژه عملی شود ، کشورهای ساحلی خزر ، همراه باچین وهند ، به بازیگرانی مهم درعرصه ی بین المللی تبدیل خواهند شد. چین مایل است مشارکت خود رادرخزر ، درچهارچوب ابتکار جاده ی ابریشم عملی سازد که اروپا ، آفریقا وآسیا رابهم متصل می کند. این مسیر ، ازدریای خزرمی گذرد. هند نیز مایل است از کریدور شمال-جنوب به نفع خود بهره برداری نماید زیرااین کریدور ، منطقه ی خزر رابه اقیانوس هند متصل می کند. کریدورشمال- جنوب ، سمبل همکاری وهمزیستی تاریخی میان فرهنگها واقوام مختلف است. بهره براری از ابزارهای ژئواکونومیک مانند مسیرهای حمل ونقل دریائی وزمینی ، نزدیکی به بازارهای مصرف ونیزتقرّب سیاسی وجغرافیائی به یکدیگر ، می تواند به امنیت سیاسی واقتصادی کشورها وحضورموثر منطقه درعرصه ی بین المللی بیانجامد.

www.fmohammadhashemi.blogfa.com

کمک مالی به کارت بانکی شماره8732-9635-9973-6037