شبه امپریالیسم امارات

شبه امپریالیسم امارات در سودان

سودان ، سومین کشوربزرگ آفریقا ودومین کشوربزرگ جهان عرب پس از الجزائراست. این کشور ، بزرگترین کشورعربی بود تااینکه سودان جنوبی درپی یک جنگ داخلی خونین وانجام همه پرسی درسال 2011 ، ازاین کشورجداشد.سودان اکنون ازنظرشاخص فساد ، یکی ازفاسدترین کشورهای جهان وازنظرگرسنگی ، پنجمین کشور گرسنۀ دنیا محسوب می شود. کشور سودان جنوبی نیز کشوری نفتخیزاست اماباید نفت خود راازطریق خط لوله ای صادرکند که ازخاک سودان می گذرد.

سودان در روز جاری ، نه تنها میدان نبردی میان دوجناح نظامی رقیب است بلکه اقیانوسی از ریاکاری منطقه ای وبین المللی ونمونه ای از شبه امپریالیسم راعرضه می دارد- کشوری که اگرچه یک قدرت بزرگ امپریالیستی نیست اما درسودان به گونه ای عمل می کند که بامنافع قدرتهای امپریالیستی همسوست ودرمنطقه، مانند یک قدرت امپریالیستی عمل می کند- امارات متحدۀ عربی ! در روز جاریه ازلیبی تایمن ، وازفلسطین تاسودان ، امارات متحدۀ عربی یک شبکۀ منطقه ای ازشبه نظامیان ، مستبدان والیگارشها ایجاد کرده است که خشونت رابرای قدرت وسود تداوم می بخشد. جنگی که ازآوریل 2023 سودان راویران کرده ، تنهایک تراژدی سودانی نیست بلکه تجلّی یک نظم منطقه ای گسترده تراست که درآن ، منافع مالی ، نفوذ نظامی ، وجهتگیریهای استراتژیک، بیش اززندگی مردم یاآرمانهای دموکراتیک اهمیت دارد. درقلب این پیکربندی ، امارات متحدۀ عربی قراردارد.

درسال 2013 ، باازبین رفتن درآمدهای نفتی سودان جنوبی، عمرالبشیر یک کارزار ریاضتی راآغاز کرد. یارانۀ سوخت قطع شد ونرخها یک شبه دو برابرگردید. توده های مردم، سوار برامواج بهارعربی، به خیابانها ریختند وعمرالبشیر آنها رابیرحمانه سرکوب کرد. شکست جنبش ، باکشف ذخائرعظیم طلا در دارفور مصادف گردید. به نظرمی رسید که رژیم بااتکاء به این ثروت ، خود را تثبیت خواهد کرد. اما چنین نشد و 50 درصد ازاین طلا ، بطورغیرقانونی راهی خارج ازسودان گردید. بدین ترتیب ، نفت جنوب قطع شد وطلانیز بندرت به خارطوم می رسید. نرخ تورم به 122 درصد رسید ودولت، دست به دامان صندوق بین المللی پولشد وصندوق نیز شرط کمک را، حذف یارانه ها عنوان کردو این جرقّۀ انقلاب 2019 بود.

سودان به دلیل سواحل طولانی درامتداد دریای سرخ ، همسایگی با هفت کشورآفریقائی ، وبهره مندی ازثروت معدنی (اورانیوم ، طلا ، منابع نیل ) ازاهمیت استراتژیک بالائی برخورداراست ونقش امارات متحدۀ عربی درآنجا ، بخشی از یک پروژۀ منسجم توسعه طلبانۀ منطقه ای است که ازبودجۀ کافی برخوردارمی باشد – یک دستورکار نیمه امپریالیستی که استخراج منابع اقتصادی، تشکیل اتحادیه های اقتدارگرا وتعقیب سیاستهای ضدانقلابی تحت پوشش دیپلماتیک ومشارکت منطقه ای راباهم ترکیب کرده وبه پیش می برد. سودان اکنون آزمایشگاه اصلی این دکترین است. ریشه های مخرّب نقش امارات وعربستان درسودان ، به بیش ازیک دهه قبل برمی گردد. درسال 2011 ، امارات وعربستان ، بهارعربی را تهدیدی وجودی برای رژیمهای اقتدارگرای منطقه ومدل حکومتی خود دیدند- سلطنت رانتی متکی به زور ، فساد وسرکوب مخالفان ! سقوط بن علی درتونس ومبارک درمصر ، وظهور جنبشهای دموکراتیک درلیبی ، یمن وبحرین ، نشانه های اولیۀ طوفانی بود که باید به هربهای مهارمی شد. درمصر ، امارات متحدۀ عربی ازکودتای عبدالفتاح سی سی حمایت مالی کرد وبه بازسازی دستگاه امنیتی سرکوبگرآن یاری رساند. درلیبی ، امارات ازجنگ خلیفه حفتر علیه دولت به رسمیت شناخته شدۀ بین المللی ، حمایت کرد وعملاً لیبی رابسوی تجزیه رهنمون گردید ودرسودان نیز روابط نزدیکی با رژیم عمرالبشیر برقرار نمود ودرسالهای بعد، اتحاد خود رابا نیروهای پشتیبانی سریع‌تر (RSF) تعمیق بخشید. اما انقلاب مردمی سودان که در دسامبر 2018 به سرنگونی عمرالبشیر انجامید ، پروژۀ منطقه ای امارات رابه چالش کشید. این انقلاب دموکراتیک که به رهبری غیرنظامیان انجام شد وآشکارا ضد نظامی بود ، برای امارات به یک معضل بزرگ تبدیل شد- چگونه نفوذ خود رادرسودان حفظ کند بدون آنکه آشکارا باانقلاب دشمنی ورزد! امارات روش پیچیده ای درپیش گرفت : جذب نیرو ، تاکتیکهای تفرقه افکنانه ، وسرمایه گذاری نظامی بلند مدت بویژه درنیروهای واکنش با سرعت ! درحالیکه ایالات متحده واسرائیل ، خواهان کنترل ارتش برشمال سودان بودند.

نیروی پشتیبانی با سرعت سودان درسال 2013 تاسیس شد واستخوانبندی آنرا شبه نظامیان " جنجوید " (Jainjaweed)تشکیل می دادند. این نیرو تحت فرماندهی "محمد حمدان داگالو" (حمیدتی) ، به شریک ایده آل برای اماراتی ها تبدیل شد. او به همراه فرماندۀ ارتش ، پروژۀ برکناری عمرالبشیر رااجراء کرد واین دو ، رهبری شورای انتقالی رابرعهده گرفتند که قراربود 4 سال کشوررا اداره نماید. رژیم عمرالبشیر درسال 2015 ، شبه نظامیان نیروی واکنش سریع‌تر رابرای کمک به عربستان درجنگ با یمن اعزام کرد ودرعوض ، سلاح ، حمایت لجستیک ، وپوشش دیپلماتیک دریافت کرد. حمیدتی دو مشخصه ارزشمند برای اماراتی ها داشت: ظرفیت اعمال خشونت ، سرکوب اعتراضات وحذف رقبا ازیکسو ، ودست داشتن درتجارت پرسود طلا ازسوی دیگر ! ذخائرطلای سودان 60 درصد صادرات این کشورراتشکیل می دهد که 90 درصد آن راهی امارات متحدۀ عربی می شود. ازطرف دیگر ، سودان سبد نان جهان عرب نیزمحسوب می شود وسرمایه گذاران اماراتی ، بسیاری اززمینهای حاصلخیزاین کشورراتصرف کرده اند تامحصول کشت صنعتی آنرا به امارات منتقل نمایند. اماراتی ها درادارۀ بنادرکلیدی سودان نیزمشارکت دارند وکنترل اغلب بانکهای این کشوررانیزدردست دارند. ازسوی دیگر، سهم قابل توجهی ازاقتصاد رسمی سودان درحوزۀ معدن ، مخابرات ، تجارت داخلی وخارجی ، دراختیارارتش است که کنترل بیش از 200 بنگاه بزرگ اقتصادی سودان رادردست دارد. معادن طلای دارفور ودیگرمعادن ارزشمند این منطقه، دراختیار نیروی پشتیبانی سریع‌تر قراردارد. امارات اکنون ارمحل طلاهای سودان ، به یک مرکزجهانی برای تجارت طلا تبدیل شده است. طی سالهای 2013 تا 2023 ، نیروی پشتیبانی شتابان سودان ، تسلط خود رابرعملیات استخراج طلای سودان بویژه دردارفور وسایر مناطق پیرامونی ، گسترش داد. بخش عمدۀ طلای استخراج شده به امارات متحدۀ عربی قاچاق می ود. این طلا ، غیرنظامیان را تضعیف ، شبه نظامیان راتامین ، وجنگ سالاران راتقویت می کند. مردم سودان ازاین ثروت عظیم بی بهره مانده اند. چندی پیش ، آژانسهای امدادی سازمان ملل متحد به شورای امنیت این سازمان هشداردادند که سودان باادامۀ درگیری مسلحانه میان جناحهای رقیب، درخطر یکی ازبدترین بحرانهای انسانی تاریخ اخیرجهان قراردارد.

وقتی نیروهای مسلح سودان به رهبری ژنرال " عبدالفتاح البرهان " ونیروی پشتیبانی سریع‌تر به رهبری حمیدتی ، کودتای 25 اکتبر2021 راترتیب دادند ، درواقع اندیشۀ اتمام دادن به گذاردموکراتیک سودان رادرسرمی پروردند. ابوظبی ظاهراً خواستار خویشتنداری وگفتگو شد اما درپشت صحنه ، به دسیسه چینی وحمایت از البرهان وحمیدتی ادامه داد. اما نیروی پشتیبانی سریع‌تر ، همچنان بعنوان ابزار اصلی نفوذ امارات درسودان باقی ماند. وقتی جنگ فعلی درآوریل 2023 میان ارتش ونیروی پشتیبانی با سرعت آغازشد، نیروهای حمید تی به دلیل بهره مندی ازتجهیزات وتسلیحات پیشرفته تر ووضعیت مالی بهتر ، تا خارطوم پیشروی کردند. طی 15 سال اخیر، امارات متحدۀ عربی ازطریق سرمایه گذاری دربنادر ، فرودگاهها ، وپروژه های زیربنائی ، نفوذ خود را به سراسر قارۀ آفریقا گسترش داد. سرمایه گذاریهای کلان این کشور دربخش کشاورزی ، انرژیهای تتازه پذیر ، معدن ومخابرات ، سودان رابه بازیگری مهم در ژئوپولتیک منطقه تبدیل کرد. اما امارات متحدۀ عربی ، به دنبال نفوذ بدون حکومت ، وقدرت بدون پاسخگوئی است. ناآرامی های اجتماعی ، ضعف نهادین ، وبی توجهی جهان به کشورهای آفریقائی ، سودان ولیبی ویمن را به عرصۀ دخالت امارات تبدیل کرده است. دراین میان ، ایران نیز باحمایت ازدولت وارتش سودان ، به دنبال استفاده ازاهرم جنگ داخلی این کشور برای تقویت موقعیت خود دردریای سرخ است. سودان انتخابی ایده آل برای این منظوراست زیرا برخلاف جیبوتی ، اریتره وسومالی ، میزبان هیچ پایگاه دریائی و غیردریائی خارجی نیست.

باآنکه ناظران حقوق بشر ، روزنامه نگاران وفعالان سودانی ، بارها به نقش مخرّب امارات متحدۀ عربی در جنگ جاری سودان اشاره کرده اند ، اما حتی یک مقام اماراتی تاکنون تحریم نشده وهیچ فشاری برابوظبی برای توقف جریان طلا یاسلاح اعمال نگردیده است. مذاکرات وکنفرانسهای صلح درجدّه ، آدیس آبابا ،قاهره ، بحرین ، ژنو ، ولندن ، به درازاکشیده شده وبی حاصل مانده اند. صدای غیرنظامیان سودان ، ازاین نشستها حذف گردیده است. جهان برجنایات جنگ سالاران سودانی چشم فروبسته است. درک جنگ فعلی بعنوان جنگ میان دو ژنرال ، نادیده گرفتن مبارزۀ بزرگتری است که مردم سودان دهه هاست علیه حکومت نظامی واستثمارخارجی دنبال می کنند. کمیته های مقاومت سودان ، گروههای زنان ، اتحادیه های کارگری وانجمن های حرفه ای ، همچنان سازمانیافته عمل می کنند. این مقاومت مردمی ، تهدیدی برای نخبگان سودان وامارات متحدۀ عربی است. آنهاقراربود مدل مصری رادرسودان پیاده کنند اما مردم سودان آنراقاطعانه رد کردند. جنگ فعلی ، یک جنگ ضدانقلابی علیه مردم سودان است. اکنون درسودان مانند لیبی ، دوائتلاف منطقه ای دربرابرهم صف کشیده اند. یک ائتلاف متشکل از مصر، عربستان وامارات متحدۀ عربی است وائتلاف دیگر که برمحور اخوان المسلمین قراردارد ، متشکل ازقطر وترکیه می باشد. امروز دیگرجنگ داخلی سودان رانمی توان یک امرسادۀ محلی ارزیابی کرد. این جنگ ، یک جنگ نیابتی میان این دو ائتلاف است که تاکنون دهها هزارکشته و13 میلیون آواره برجای گذاشته است.هردوطرف ، غیرنظامیان راهدف قرارمی دهند؛ هردوطرف ، مانع کمکهای بشردوستانه می گردند ؛ وهردو طرف سعی می کنند جامعۀ مدنی راباخود همراه سازند. هردوجناح توسط جامعۀ بین المللی حمایت وحفاظت می شوند. درحال حاضر، سلاح ازطریق لیبی ، چاد ، اوگاندا ، جمهوری آفریقای مرکزی ، وکنیا وارد سودان می شود وامارات ، نظامیان مجروح نیروی پشتیبانی سریع‌تر را درداخل سودان ودرامارات مداوا می کند. این یک همدستی منفعلانه نیست بلکه مداخلۀ فعال شبه امپریالیستی است. امارات، شریک استراتژیک غرب است وخریداریار سلاح ، همکاراصلی رژیم نسل کش اسرائیل ، ومرکز مالی ومجرای گزارش‌های برای آنها محسوب می شود.

ازسوی دیگر، مقاومت سودانی ها فروکش نکرده است. این مقاومت ، خودرا باشرائط موجود وفق داده ، ازخود تمرکززدائی کرده ، ودوباره بامتحدین جهانی خویش ارتباط برقرارکرده است. مردم سودان درحال سازماندهی ، مستند سازی، ومطالبۀ عدالت هستند. آنچه آنها نیازدارند همبستگی است ونه صدقه ؛ پاسخگوئی است ونه همدردی !

منابع ومآخذ

1)Sudan,how imperialism fuel war and mass violence , www.international.pvda.ptb.be

2)counterrevolution, gold , and global impunity , www.links.org.au

3)foreign imperialism and domestic divisions collide to create catastrophy in Sudan , www.peoplesworld.org

4)Sudan: from revolution to barbarism , www.marxist.com

5)ف.م.هاشمی و انقلاب وضدانقلاب درسودان ، www.fmohammadhashemi.

کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037