درسهای کودتا

1 1

(رهبرفقید حزب کمونیست شیلی از" آلنده " می گوید)

" گیلرمو تیلیر " (G.Teillier" صدرحزب کمونیست شیلی ، دردوران دیکتاتوری "پینوشه" (Pinochet) ، سالها به زندان افتاد وشکنجه شد. او مدتها ریاست کمیسیون نظامی حزب کمونیست شیلی رابرعهده داشت ومسئول سازماندهی کمکهای دریافتی از کوبا برای مبارزه بادولت فاشیست شیلی بود. تیلیر ، باجبهه میهنی " مانوئل رودریگز " بازوی نظامی حزب کمونیست شیلی درارتباط بود و بخش عمده ی زندگی خود رابصورت مخفی وبانامهای مستعار متعدد سپری کرد ودر سال 2005 به رهبری حزب کمونیست شیلی برگزیده شد. تیلیر پس ازبازگشت دموکراسی به شیلی، چند سال نماینده ی پارلمان بود ودر 29 اوت 2023 درسن 79 سالگی در سانتاگو درگذشت." "هوگوچاوز" او را دوست بزرگ مردم ونزوئلا وانقلاب بولیواری آمریکای لاتین نامیده است.

نوشتارحاضر، یکی ازآخرین مقالات تیلیر است که اندکی قبل ازمرگ ، به مناسبت پنجاهمین سالگرد کودتای شیلی نوشته شده وگزیده ای ازآن به نقل ازنشریه peoples world به فارسی برگردانده شده است.

درسال 1952 "سالوادور آلنده" نخستین تبلیغات ریاست جمهوری خودرابامنابع اندکی که دراختیارداشت ، آغازکرد. اوازحمایت حزب سوسیالیست شیلی برخورداربود که چهره های برجسته ی آن هنوز از "کارلوس ایبانز" (C.Ibanez) دیکتاتور نظامی راستگرای سابق حمایت می کردند که اکنون میانه روی اتخاذ کرده بود.حزب کمونیست شیلی(PCCh) نیزکه غیرقانونی بود ومخفیانه فعالیت می کرد ، از آلنده حمایت می کرد. این احزاب ، در"جبهه ی ملی خلق" متحد شده بودند. مطالبات مردم، فراوان بود وزنان برای نخستین باردرانتخابات ریاست جمهوری شرکت می کردند. معهذا، کسانی که به پیروزی آلنده باورداشتند، اندک بودند. اما 20 سال بعد، آلنده درکاخ "لاموندا" برصندلی ریاست جمهوری تکیه زده بود. درآن سال ، ایبانز ، باوعده ی مبارزه بافساد وبهبود معیشت مردم ، بااکثریت قاطع درانتخابات پیروزشد امابزودی باناآرامیهای اجتماعی روبرو گردید. مبارزات گسترده ی مردمی ، رژیم راوادارکرد تادرسال1958 ، "قانون مطرودین"(cursed law) را که به موجب آن ، حزب کمونیست غیرقانونی اعلام شده بود، لغونماید. حزب فعالیت علنی خود راازسرگرفت ودرانتخابات شرکت نمود. سازمانهای مدنی وکارگری نیز بتدریج پاگرفتند ونیروهای سیاسی واجتماعی بیشتری خواستارتغییرات بنیادین گردیدند.پیشتاز این مبارزات ، احزاب سوسیالیست وکمونیست بودند. بزودی "جبهه ی اقدام مردمی"(FRAP) شکل گرفت وتحت رهبری سالوادورآلنده ، یک برنامهی جامع را ارائه داد که جهتگیری ضدامپریالیستی ، ضد فئودالی وضد الیگارشی داشت.دراین برنامه، ملی شدن صنعت مس ، انجام اصلاحات ارضی ، افزایش دستمزد کارگران ، ویک سلسله اصلاحات فرهنگی وبهداشتی باهدف حمایت از سلامت مادروفرزند ، پیش بینی شده بود.

آلنده ، انتخابات 1958 رانیز بااختلافی ناچیز ، به " خورخه الساندری" (J.Alessandri) واگذارکرد. ازاین زمان به بعد، جبهه ی اقدام مردمی، مورد توجه دولت آمریکاقرارگرفت. اینکه بیش از30 درصد رای دهندگان ، این جبهه راانتخاب کرده بودند،زنگ خطررا برای آمریکا به صدا درآورد. درانتخابات 1964 ، آلنده دوباره نامزد شد.این بارآمریکا، مستقیماً درانتخابات دخالت کرد وباکمک مالی هنگفت به تبلیغات ریاست جمهوری "ادواردو فری" (E.Feri)، وجلب آرای راستگرایان ، موجبات پیروزی وی رافراهم ساخت. آیاآمریکا نگران دموکراسی درشیلی بود ؟ خیر! این کشورفقط نگران منافع شرکتهای چند ملیتی فعال درصنعت مس بود. کنسرسیومی متشکل از شرکتهای آمریکائی ، نبض صنعت مس شیلی رادردست داشت وسرمایه گذاریهای کلانی دراین کشورانجام داده بود. سرمایه داران آمریکائی ، آماده بودند تااصلاحات جزئی رابپذیرند. آنها حتی حاضربودند ملی شدن صنعت مس شیلی وانجام اصلاحات ارضی را درچهارچوب طرح "اتحاد برای پیشرفت " جان اف کندی ، بپذیرند. اما به هیچوجه حاضرنبودند بادولت آلنده کناربیایند. علیرغم این شکست ، راه آلنده همچنان ادامه پیداکرد ودرسال1969 ، ائتلاف "اتحاد خلق" (UP) شکل گرفت و سرانجام درسپتامبر1970 ، این ائتلاف تحت رهبری سالوادورآلنده ، با6/36 درصد آراء ، پیروز انتخابات شد. هنری کیسینجر مشاورامنیت ملی آمریکا، تمام تلاش خود رابرای عدم تصویب اعتبارنامه ی آلنده درپارلمان بکارگرفت تابجای او، خورخه الساندری رابه قدرت برساند. آمریکا همزمان، برای جلب حمایت ارتش شیلی نیزاقدام کرد. اماژنرال "رنه اشنایدر" (R.Shneider) فرمانده کل ارتش،پای بندی خود رابه قانون اساسی اعلام کرد وهشدارداد که پارلمان باید بصورت دموکراتیک وبدون دخالت نظامیان، صلاحیت آلنده رابررسی نماید. کیسینجر شخصاً دستور حذف اشنایدر راصادرکرد واودرجریان یک عملیات آدم ربائی که توسط عناصروابسته به حزب "میهن وآزادی" وتحت رهبری ژنرال "روبرتو فیاکس" (R.Viaux) انجام گرفت، بشدت زخمی شد وچند روز بعد درگذشت.به موجب اسنادی که اخیراً ازطبق بندی دولت آمریکا خارج شد، کیسینجر درتماس تلفنی با "ریچارد هلمز" رئیس سیا ، به اوگفته بود: "اجازه نخواهیم داد شیلی برای ما بی ارزش شود."

ژنرال اشنایدر جان خود رابرسرپای بندی به قانون اساسی ودکترین عدم دخالت ارتش درسیاست گذاشت. معهذا، کنگره شیلی ، به سالوادورآلنده رای اعتمادداد واوبه عنوان نخستین رئیس جمهور مارکسیست جهان که تاآنزمان باانتخابات دموکراتیک به قدرت رسیده بود، شناخته شد. اوهدف خودرا "ساختمان سوسیالیسم،باابزارهای دموکراتیک اعلام کرد. ازاین پس، آمریکا بانفوذ درارتش شیلی ودرپیش گرفتن استراتژی بی ثبات سازی، خرابکاری ، ایجاد کمبود، وایجاد نیروهای شبه نظامی، به مقابله بادولت مردمی آلنده برخاست. ازهمان ساعات اولیه ی پیروزی آلنده درانتخابات، ارتش شیلی تحت رهبری آمریکا،مقدمات کودتا راآماده می کرد.به قدرت رسیدن دولت وحدت خلق ، حاصل نارضایتی های انباشته شده طی سالیان متمادی بود.اگرچه دولت آلنده، یک دولت ائتلافی بود اما قدرت خودرا از کارگران ، دهقانان ومعدنکاران می گرفت.

سرانجام در11 سپتامبرسال1973 ،کاخ ریاست جمهوری شیلی به محاصره ی سربازان کودتاچی به رهبری ژنرال "آگوستوپینوشه" درآمد وکاخ توسط هواپیماهای جنگنده بمباران شد وآلنده به قتل رسید. دردوران سیاه زمامداری پینوشه که 17 سال طول کشید، 38 هزارنفربازداشت وبیش از3500 نفرنیزکشته یا ناپدید شدند. اکنون 50 سال پس ازمرگ آلنده و200 سال پس ازاولین بیان دکترین مونروئه که آمریکای لاتین را حیات خلوت ایالات متحده می دانست، اگرچه هنوز تهدید آمریکا درآمریکای لاتین باقی است اما، باروی کارآمدن دولتهای مردمی درمنطقه، این تهدید روزبروز رنگ می بازد.

www.fmohammadhashemi.blogfa.com